DA LI ZNATE ŠTA JE MAVANJE KUMBARE? Srbi na Kosmetu zapalili nebo: Pogledajte vatreni ritual koji tera zlo i čuva vekovnu tajnu! (VIDEO)
Autor: Marija Vukićević
22/02/2026 > 20:02
podeli vest:
Foto: Instagram/_sar.planina
U srcu Sirinićke župe, podno Šar-planine, meštani su i ove godine na dostojanstven i spektakularan način obeležili Bele poklade, u narodu poznate kao Pročke. Centralni deo proslave obeležio je drevni običaj Mavanje kumbare, koji je pre nepuna tri meseca i zvanično uvršten u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije.
Šta zapravo znači "mavanje"?
Mavanje kumbare nije samo puko paljenje baklji; to je složen ritual pročišćenja i najave novog života. Reč „mavanje“ u lokalnom dijalektu označava mahatni pokret kojim se zapaljena baklja – kumbara – vrti u krug.
Vatreni krugovi koji paraju mrak u predvečerje Pročke simbolizuju sunčevu toplotu i svetlost koja pobeđuje zimu. Prema narodnom verovanju, plamen kumbare ima moć da:
Pročisti zajednicu od zlih sila i loše sreće.
Prizove plodnost zemlje i uspešnu setvu (agrarne kultove).
Obnovi prirodu i simbolično označi rađanje novog života pred nastupajući vaskršnji post.
Pripreme za ovaj dan u Gotovuši traju nedeljama. Kumbare se prave od leskovog štapa dužine i do tri metra, na čijem se vrhu pravi rascep u obliku krsta. U taj rascep plete se „glava“ od smreke ili trešnjeve kore.
Kako se može videti na instgram strani _sar.planina, deca drže kumbare i mašu njima.
Na dan praznika, ove baklje ponosno stoje pored ulaznih vrata kuća, čekajući prvi sumrak. Kada sunce zađe, mlađi i stariji muškarci iznose kumbare na uzvišenja, raskršća i u centre mahala.
Kolektivni duh Gotovuše
Stari običaj Bele poklade, koje su poznate i kao „Pročka“, obeležene su i ove godine u Sirinićkoj župi, odnosno Gotovuši.
Obeležavanje „Pročke“ počelo je u prepodnevnim satima, povorkom i defileom maskiranih učesnika gotovuškim ulicama.
Običaj paljenja pokladnih vatri u Sirinićkoj župi u okviru praznovanja Belih poklada (Pročke) mavanje kumbare, upisani su 2018. godine u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasledja Srbije, kao elementi „živog nasleđa“ iz domena društvenih običaja i praksi.
Posebno dirljiv prizor je podela uloga: dok odrasli muškarci vešto rukuju velikim, teškim kumbarama, deca sa ponosom mavaju manjim bakljama, učeći se običaju koji se u ovoj regiji prenosi „s kolena na koleno“.
Nakon što se svaka mahala osvetli pojedinačnim bakljama, meštani se okupljaju u centru sela gde se odvija završni čin – masovno mavanje koje stvara nezaboravnu sliku vatrenog prstena iznad Gotovuše. Izgoreli ostaci kumbara se po završetku rituala ne bacaju, već se pobadaju u zemlju na imanjima, kako bi čuvali letinu i doneli blagostanje domaćinstvu.
Ostavite komentar