BATUT SE HITNO OGLASIO POVODOM SMRTONOSNOG VIRUSA: Panika na kruzeru digla Srbiju na noge, evo kakvo je stanje kod nas

Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, epidemija povezana sa kruzerom na kome su pojedinci zaraženi hantavirusom, do sada je odnela tri života, dok je ukupno registrovano osam slučajeva zaraze, uključujući i pacijenta hospitalizovanog u Cirihu.

Pošto se radi o bolesti koja je u određenom obliku prisutna i u našoj zemlji, Institut za javno zdravlje Srbije "Batut" objavljuje osnovne informacije o hantavirusnim infekcijama, njihovim uzročnicima, načinu kako se prenose i ispoljavaju kod ljudi, kao i mogućnostima prevencije i lečenja.

Šta su hantavirusne infekcije? 

Hantavirusne infekcije predstavljaju grupu zoonoza izazvanih virusima iz familije Hantaviridae. Prirodni rezervoari ovih virusa su glodari, a čovek se najčešće inficira inhalacijom aerosola kontaminiranog izlučevinama (urinom, fecesom ili pljuvačkom) zaraženih životinja. Prenos sa čoveka na čoveka je izuzetno redak i zabeležen je samo kod pojedinih sojeva. Procenjuje se da se širom sveta svake godine dogodi od 10.000 do preko 100.000 infekcija, sa najvećim brojem slučajeva u Aziji i Evropi.

Hantavirusne infekcije se klinički najčešće ispoljavaju kroz dva osnovna sindroma: hemoragijska groznica sa bubrežnim sindromom (HGBS), koja je u našoj zemlji poznata i pod nazivom mišja groznica, i hantavirusni plućni sindrom (HPS).

Hemoragijska groznica sa bubrežnim sindromom se pretežno javlja u Evropi i Aziji, a izazivaju je virusi kao što su Hantaan, Dobrava-Beograd i Puumala. Bolest obično počinje naglo, sa visokom temperaturom, glavoboljom, bolovima u leđima i stomaku, kao i opštom slabošću, a kasnije se razvijaju bubrežni (slabije izlučivanje do potpunog prestanka izlučivanja mokraće) i hemoragijski sindrom (povećana propustljivost krvnih sudova i krvarenja u koži, sluzokožama i organima). Smrtnost je relativno niska i kreće se od 1% do 15%.

Hantavirusni plućni sindrom (HPS), poznat i kao hantavirusni kardiopulmonalni sindrom, javlja se uglavnom u Severnoj i Južnoj Americi, a najčešće je povezan sa Sin Nombre virusom. Za razliku od HGBS, HPS se karakteriše dominantnim zahvatanjem pluća. Početni simptomi su nespecifični i podsećaju na grip (temperatura, malaksalost, bolovi u mišićima), ali se brzo razvija respiratorna insuficijencija. HPS ima znatno višu stopu smrtnosti u odnosu na HGBS, često između 30% i 50%.

Osnovna razlika između HGBS i HPS je u ciljnom organskom sistemu i, posledično, u kliničkoj slici. Dok HGBS primarno pogađa bubrege i karakteriše se poremećajem funkcije bubrega i mogućim krvarenjem, HPS dominantno zahvata pluća i dovodi do teške respiratorne insuficijencije. Geografska distribucija je takođe različita: HGBS je tipična za Evropu i Aziju, dok se HPS javlja u Severnoj i Južnoj Americi.

Shutterstock

Kod većine hantavirusa, uključujući one koji izazivaju HGBS u Evropi (npr. Puumala i Dobrava-Beograd virus), nije dokazan prenos među ljudima. Infekcija se gotovo uvek stiče kontaktom sa izlučevinama zaraženih glodara. Međutim, kod Andes virusa u Južnoj Americi je potvrđen ograničen interhumani prenos, najčešće u bliskom kontaktu (npr. članovi porodice, zdravstveno osoblje) putem respiratornih sekreta tokom rane faze bolesti.

Stanje u Srbiji za poslednjih deset godina:

U Srbiji je za poslednjih deset godina registrovano 127 slučajeva HGBS. U 2024. godini je prijavljeno 11 obolelih osoba od hemoragijske groznice sa bubrežnim sindromom, sa stopom incidencije 0,17 na 100.000 stanovnika. Registrovan je jedan smrtni ishod, dok epidemijskog javljanja ove bolesti u 2024. godini nije bilo. Tokom 2025. godine zabeležena su samo dva slučaja HGBS, bez smrtnih ishoda.

Ne postoji specifična antivirusna terapija ili vakcina za hantavirusnu infekciju. Lečenje je suportivno i fokusirano je na pažljivo kliničko praćenje i lečenje respiratornih, srčanih i bubrežnih komplikacija. Rani pristup intenzivnoj nezi poboljšava ishode, posebno kod pacijenata sa kardiopulmonalnim sindromom izazvanim hantavirusom.

Sprečavanje infekcije hantavirusom prvenstveno zavisi od smanjenja kontakata između ljudi i glodara. Efikasne mere uključuju: održavanje čistoće u domovima i na radnim mestima, zaptivanje otvora koji omogućavaju glodarima da uđu u zgrade, bezbedno skladištenje hrane, korišćenje bezbednih praksi čišćenja u područjima kontaminiranim glodarima, izbegavanje suvog metenja ili usisavanja izmeta glodara, vlaženje kontaminiranih područja pre čišćenja, kao i jačanje praksi higijene ruku, piše na sajtu Batuta.

Bonus video:

 

Ostavite komentar