ŽENE SU KRVARILE, BILE HAPŠENE I BORILE SE DECENIJAMA! Evo kada su osvojile pravo glasa u svetu i u Srbiji

Danas se izlazak na izbore podrazumeva kao osnovno građansko pravo, ali žene su vekovima bile isključene iz političkog odlučivanja. Pravo da biraju predstavnike vlasti nisu dobile preko noći – iza njega stoje decenije protesta, peticija, zatvorskih kazni i borbe protiv društva koje je smatralo da politika pripada muškarcima.

Istorija beleži žene koje su stradale tokom sufražetskog pokreta, a njihova borba promenila je političku istoriju.

Novi Zeland prvi otvorio vrata: žene glasale još 1893. godine

Jedan od najvažnijih datuma u istoriji ženskih prava je 19. septembar 1893. godine, kada je Novi Zeland zakonski priznao pravo ženama da glasaju na parlamentarnim izborima. Time je postao prva samoupravna zemlja koja je ženama omogućila to pravo. Već na izborima u novembru iste godine desetine hiljada žena izašle su na birališta.

Ova promena nije došla sama od sebe. Godinama su aktivistkinje organizovale kampanje, prikupljale potpise i vršile pritisak na političare. Jedna od najpoznatijih bila je Kejt Šepard, čije je ime ostalo simbol borbe za političku ravnopravnost žena na Novom Zelandu.

Od protesta do zatvora: borba koja je potresla Veliku Britaniju

U Velikoj Britaniji borba za žensko pravo glasa postala je naročito snažna početkom 20. veka. Sufražetkinje su organizovale proteste, marševe i kampanje, a deo pokreta koristio je i radikalne metode, uključujući razbijanje prozora i podmetanje požara. Mnoge aktivistkinje bile su hapšene i zatvarane, a neke su u zatvoru štrajkovale glađu i bile prisilno hranjene.

Jedna od najpoznatijih žena koje su stradale u toj borbi bila je Emili Vajlding Dejvison. Ona je 4. juna 1913. godine izašla na trkačku stazu tokom trke u Epsomu i sudarila se s konjem kralja Džordža V. Zadobila je teške povrede i preminula četiri dana kasnije. Njena smrt postala je jedan od najpoznatijih događaja u istoriji britanskog aktivističkog pokreta.

Kada su žene dobile pravo glasa u Velikoj Britaniji?

Godine 1918, nakon Prvog svetskog rata, usvojen je zakon koji je ženama starijim od 30 godina omogućio glasanje pod određenim imovinskim uslovima. Potpuna jednakost u biračkom pravu sa muškarcima ostvarena je tek 1928. godine, kada je granica spuštena na 21 godinu.

Put do prava glasa razlikovao se od zemlje do zemlje. U nekim državama promene su uvedene postepeno, dok su u drugima žene morale da čekaju političke preokrete, revolucije ili završetak ratova.

A kada su žene dobile pravo glasa u Srbiji?

Na prostoru današnje Srbije žene su pravo glasa na parlamentarnim izborima dobile posle Drugog svetskog rata, u okviru nove Jugoslavije. Na izborima za Ustavotvornu skupštinu Narodne Republike Srbije, održanim 10. novembra 1946. godine, žene su prvi put glasale na republičkim izborima, ravnopravno sa muškarcima.

Borba za to pravo, međutim, počela je mnogo ranije. U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca ženske organizacije zalagale su se za političku ravnopravnost, ali Ustav iz 1921. godine ženama nije priznao opšte biračko pravo. Istoričari su zabeležili i posebnu situaciju u Vojvodini: žene su 1918. godine imale pravo da biraju i budu birane na izborima za Veliku narodnu skupštinu u Novom Sadu.

Pravo koje danas deluje normalno nekada je bilo nedostižno

Od Novog Zelanda 1893. godine, preko Velike Britanije i brojnih drugih država, do posleratne Jugoslavije, put do ženskog biračkog prava trajao je decenijama. Žene su morale da dokazuju da imaju pravo da učestvuju u odlučivanju o zakonima, vlasti i budućnosti svojih zemalja.

Danas je pravo glasa za žene u mnogim državama zakonski zagarantovano, ali istorija njegovog osvajanja podseća da politička ravnopravnost nije nastala sama od sebe – izborena je dugom borbom, upornošću i žrtvama čija se puna razmera ne može svesti na jedan broj.

BONUS VIDEO

 

 

 

Ostavite komentar